Vadeli İşlem Ve Opsiyon Piyasası (VİOP), Borsa İstanbul ‘da işlem gören vadeli işlem sözleşmeleri ve opsiyon sözleşmelerinden oluşmaktadır. VİOP ile yatırımcılar beklentileri doğrultusunda çeşitli dayanak varlıklar üzerine düzenlenmiş olan hem vadeli işlem sözleşmelerinde hem de opsiyon sözleşmelerinde belirli bir teminat karşılığında kaldıraçlı olarak pozisyon alabilirler.

Vadeli ve Opsiyon İşlemleri (VİOP)



Vadeli işlem sözleşmeleriyle yatırımcılar, korunma, yatırım ve arbitraj amaçlı işlem yapabilirler. Kurumsal ve bireysel yatırımcılara kendi risk algıları ve beklentilerine göre bekledikleri çerçeveye kadar risk alma ve riskten korunma imkanı tanıyan vadeli işlem sözleşmeleri, dış ticaret ve reel sektörde faaliyet gösteren müşteriler için kur kaynaklı riskleri, bireysel ve kurumsal yatırımcılar için hisse senedi ve sabit getirili portföy risklerini minimize eden stratejiler geliştirirken, aynı zamanda arbitraj ve yatırım amaçlı işlemlere de yön vermektedir. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası, mevcut spot piyasada bulunmayan işlem türlerini ve yatırım araçlarını alternatif olarak yatırımcılara sunmaktadır.

TEB Yatırım, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda müşterilerinin emirlerini "İşlem Aracılığı Faaliyet Belgesi" ile Borsa İstanbul'a iletmektedir.

VİOP işlemi yapmak isteyen yatırımcılar, yaygın şube ağına sahip olan TEB’in şubelerinde ‘’Sermaye Piyasası İşlemleri Çerçeve Sözleşmesi’’ yanında ‘’Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi’’ imzaladıktan sonra sözleşme G.Müdürlük’e ulaştıktan bir gün sonra işlemlerine başlayabilirler.

Türkiye geneline yayılmış 33 hizmet noktamız yanı sıra, İnternet Şubesi, Çağrı Merkezi, mobil kanallar (iPhone, iPad ve Android), veri yayın ekranları üzerinden kullanılabilen E-brokerlar aracılığıyla VİOP emirlerinizi  Borsa İstanbul’a  iletebilirsiniz.

TEB Yatırım’ın, teknolojik altyapıya önem vererek başta internet sitesi olmak üzere diğer online kanallarda yaptığı geliştirmeler, müşterilerine uyguladığı kampanyalar gibi sürekli yenilikçi hamlelerle desteklenerek müşteri tabanı genişletildi.
TEB Yatırım, Yurtiçi yerleşik ve uluslararası müşterilerin katılımıyla 2015 yılı 7. ay sonu itibariyle %14 Pazar payıyla "Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası’’nda tüm üyeler işlem hacmi sıralamasında lider konumundadır.

Yatırımcılar VİOP’ta işlem yaparak kaldıraç etkisi, portföy korunması, vergi avantajı ve teminatların nemalandırılmasından yararlanabilirler.

- Kaldıraç etkisi: Vadeli işlem piyasalarında işlem yapmak üzere teminat olarak yatırılan parayla, yatırılan teminattan çok daha büyük bir pozisyon alınmasıdır. Vadeli piyasalarda yatırımcılar gerek fiyat artışlarından gerekse fiyat düşüşlerinden kaldıraçlı olarak getiri elde etme imkanına sahiptirler. Ancak kaldıraç etkisi yatırımcı için spot piyasaya göre çok daha hızlı ve büyük miktarda zarar etme riskini de içinde barındırır.

- Portföy Korunması olanağı: Korunma amacıyla yapılan işlemler, halihazırda sahip olunan veya gelecekte alınması beklenen bir pozisyonla ilgili olarak, dayanak varlığın işlem gördüğü piyasalardaki fiyat değişimlerinin neden olacağı finansal riski azaltmak ve portföyü koruma (hedge) amacıyla vadeli piyasalarda yapılan işlemlerdir

- Vergi avantajı: Hisse senedi veya hisse senedi endekslerine dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden elde edilen kazançlara uygulanan stopaj için tıklayınız.
http://www.borsaistanbul.com/urunler-ve-piyasalar/piyasalar/vadeli-islem-ve-opsiyon-piyasasi/vergilendirme

- Teminatların nemalandırılması: Takasbank'ta teminat hesaplarında tutulan Türk Lirası cinsinden işlem teminatları Takasbank Fon Yönetimi tarafından mümkün olan en iyi şartlarda nemalandırılır.

Vadeli işlem sözleşmeleri

Belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte dayanak varlığı alma veya satma yükümlülüğü veren sözleşmelerdir.

Vadeli işlem sözleşmesinin vade tarihinde uzlaşması fiziki teslimat veya nakdi uzlaşı şeklinde gerçekleştirilir.
Fiziki teslimatta üzerinde anlaşılan dayanak varlık kaydi olarak el değiştirir. Nakdi uzlaşıda ise sözleşme fiyatı ile vade tarihindeki cari fiyat arasındaki fark kadar tutar taraflar arasında el değiştirir.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Pazarlarıyla ilgili bilgi için tıklayınız.
http://www.borsaistanbul.com/urunler-ve-piyasalar/piyasalar/vadeli-islem-ve-opsiyon-piyasasi/pazarlar
VİOP dayanak varlıklar hakkında bilgi için tıklayınız.
http://www.borsaistanbul.com/urunler-ve-piyasalar/piyasalar/vadeli-islem-ve-opsiyon-piyasasi/dayanak-varliklar
VİOP Sözleşme kodları hakkında bilgi için tıklayınız.
http://www.borsaistanbul.com/urunler-ve-piyasalar/piyasalar/vadeli-islem-ve-opsiyon-piyasasi/sozlesme-kodlari
VİOP işlem saatleri için tıklayınız.
http://www.borsaistanbul.com/urunler-ve-piyasalar/piyasalar/vadeli-islem-ve-opsiyon-piyasasi/islem-saatleri
VİOP hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.
http://www.teb.com.tr/yatirimyap/vadeli-islemler-pazari

http://www.borsaistanbul.com/urunler-ve-piyasalar/urunler/vadeli-islem-sozlesmeleri

Opsiyon sözleşmeleri

Opsiyonu alan tarafa belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte dayanak varlığı alma veya satma hakkı veren, satan tarafı ise sözleşmeye dayalı dayanak varlığı almaya veya satmaya yükümlü kılan sözleşmelerdir.

- Opsiyon Sözleşmesine İlişkin Temel Kavramlar
Kullanım Fiyatı (Strike Price)
Sözleşmeye konu olan malın, kıymetin veya finansal göstergenin üzerinde anlaşılan ileri tarihteki alım veya satım fiyatıdır.

- Opsiyon Primi (Optium Premium)
Alma veya satma hakkı için ödenen bedeldir. Sözleşmeye konu olan mal, kıymet veya finansal göstergenin üzerinde anlaşılan ileri tarihteki alım veya satım fiyatıdır. Alma veya satma hakkı için ödenen bedeldir.

Uzun (Long) Taraf: Opsiyon sözleşmesini alan taraftır. Organize opsiyon piyasalarında uzun taraf, prim ödeme dışında herhangi bir yükümlülüğü bulunmadığından risk taşımaz.

Kısa (Short) Taraf: Opsiyon sözleşmesini satan taraftır. Organize opsiyon piyasalarında kısa taraf vadeye kadar veya vade tarihi için alma veya satma yükümlülüğü altına girdiğinden risk taşır, bu nedenle kısa taraftan teminat talep edilir.

- Opsiyon Türleri
Alım opsiyonu ve satım opsiyonu olmak üzere iki tür opsiyon bulunmaktadır.

Alım opsiyonu: Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar veya vadede, belirli bir miktarda bir malı, kıymeti veya finansal göstergeyi belirli bir kullanım fiyatından alma hakkı verir.
Alım opsiyonu alıcısının (satıcısının) beklentisi dayanak varlık fiyatının gelecekte yükselmesidir (düşmesidir).

Satım opsiyonu: Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar veya vadede, belirli bir miktarda bir malı, kıymeti veya finansal göstergeyi belirli bir fiyattan satma hakkı verir.
Satım opsiyonu alıcısının (satıcısının) beklentisi dayanak varlık fiyatının gelecekte düşmesidir (yükselmesidir).

Her iki opsiyon türünde de işlemin gerçekleştiği tarihte (T günü) prim borçları uzun pozisyon sahibinin hesabından tahsil edilirken, kısa pozisyon sahibinin prim alacağı, hesabına işlemin gerçekleştiği tarihin bir gün sonrasında (T+1 günü) yatırılır. Prim fiyatı piyasadaki arz-talebe göre belirlenir ve hak kullanılsın ya da kullanılmasın prim bedeli geri alınmaz.

Opsiyonlarla ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.
http://www.teb.com.tr/yatirimyap/opsiyon-pazari
http://www.borsaistanbul.com/urunler-ve-piyasalar/urunler/opsiyon-sozlesmeleri
http://www.borsaistanbul.com/urunler-ve-piyasalar/piyasalar/vadeli-islem-ve-opsiyon-piyasasi

Risk Yönetimi ve Teminatlandırma

Piyasa risk yönetimi Takasbank tarafından yapılır. Piyasada gerçekleştirilen işlemler için portföy bazında teminatlandırma yöntemi uygulanır. Portföy bazında teminat hesaplamasına esas teşkil edecek parametreler Takasbank tarafından belirlenir ve duyurulur. Takasbank, portföy bazında teminatlandırma işlemlerinde Standard Portfolio Analysis of Risk (SPAN) algoritmasını kullanır. Aşağıdaki tabloda görüldüğü üzere risk oranı % 100 ‘ün üstünde olan hesaplar margin call’a düşmektedirler.

RİSK ORANI TABLOSU


“Sürdürme Teminatı” tutarının, “Mevcut Teminat ± Geçici Kar/Zarar” tutarına oranı % 100’den büyük ise ilgili hesap Riskli duruma düşer.

Risk seviyeleri Takasbank tarafından BİST’e bildirilerek söz konusu saklama hesabına bağlı işlem hesaplarının risk durumu tabloda verildiği üzere 0, 1, 2, 3 olarak BİST tarafından güncellenir.
Bir hesabın risk seviyesi 3 olarak değiştiğinde, bu hesaba ait pasif emirler alım satım sisteminde otomatik olarak iptal edilerek sadece risk azaltıcı işlem yapmasına izin verilir.
Emrin risk azaltıcı olup olmadığı Takasbank tarafından kontrol edilir. Takasbank tarafından onaylanmayan emir iptal edilir. 
Riskli hesabın sistemde herhangi bir anda sadece 1 açık emri bulunabilir. Hesap riskliyken, risk azaltıcı yönde girilecek emir piyasa fiyatlı olamaz, limit fiyat belirtilmelidir. İşlem gerçekleşmezse açık olan emirde iyileştirme yapılamaz, emir iptal edilerek yeniden limit fiyatlı emir girilmelidir.

Aracı Kurum, risk oranı %100 ‘ün üzerinde bulunan Müşteri’ye teminat tamamlama çağrısı yaparak İşlem Kurallarında belirlenen süre içinde teminat tutarını başlangıç teminatı seviyesine çıkarmasını talep eder. Müşteri bu durumda belirtilen süre içinde teminatlarını başlangıç teminatı seviyesine çıkarmakla yükümlüdür. Bir önceki güne ilişkin teminat tamamlama çağrısı bulunan hesaplar risk azaltıcı işlem yaparak veya nakit teminat yatırarak riskli durumdan çıkabilirler. Aksi halde teminat tamamlama çağrısı tutarını karşılayacak kadar pozisyon TEB Yatırım tarafından kapatılır.

VİOP Sözlük: http://www.teb.com.tr/yatirimyap/viop-sozluk
Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasasındaki teminat yatırma çekme işlemleri online yapabileceği gibi internet şubesi üzerinden anlık alım satım imkanı yatırımcılara sağlanmaktadır. Vadeli işlemlerdeki hesap ve nakit hareketleri, kar zarar durumu, istenilen tarih aralığında takip edilebilmekte ve rapor alınabilmektedir.